Artykuł sponsorowany

Biuro rachunkowe czy samodzielna księgowość – które rozwiązanie wybrać?

Prowadzenie własnej firmy wiąże się z wieloma decyzjami, które wpływają na codzienne funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Jedną z nich jest wybór sposobu prowadzenia księgowości. Czy lepiej samodzielnie rozliczać podatki, wystawiać faktury i pilnować terminów, czy powierzyć te obowiązki profesjonalnemu biuru rachunkowemu? Odpowiedź nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.

Dla części przedsiębiorców samodzielna księgowość oznacza oszczędność pieniędzy i większą kontrolę nad finansami. Inni wolą zapłacić za obsługę księgową, aby skoncentrować się na pozyskiwaniu klientów, realizowaniu zamówień i rozwijaniu działalności. Każde rozwiązanie ma swoje zalety, ograniczenia i koszty, które nie zawsze są widoczne na pierwszy rzut oka.

Wybór powinien zależeć przede wszystkim od rodzaju działalności, liczby dokumentów, stopnia skomplikowania rozliczeń oraz czasu, jaki przedsiębiorca może przeznaczyć na obowiązki administracyjne.

Na czym polega samodzielne prowadzenie księgowości?

Samodzielna księgowość oznacza, że właściciel firmy osobiście zajmuje się obowiązkami związanymi z ewidencjonowaniem przychodów, rozliczaniem kosztów, obliczaniem podatków oraz przygotowywaniem wymaganych dokumentów.

W przypadku niewielkiej jednoosobowej działalności gospodarczej, szczególnie rozliczanej ryczałtem, zakres tych czynności może być stosunkowo prosty. Sytuacja zmienia się jednak wtedy, gdy firma zaczyna zatrudniać pracowników, dokonuje transakcji zagranicznych lub rozlicza większą liczbę kosztów.

Jakie obowiązki ma przedsiębiorca prowadzący księgowość samodzielnie?

Zakres obowiązków zależy od wybranej formy opodatkowania oraz charakteru działalności. Najczęściej obejmuje:

• Wystawianie i ewidencjonowanie faktur sprzedażowych.

• Gromadzenie i weryfikowanie dokumentów kosztowych.

• Prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ewidencji przychodów.

• Obliczanie zaliczek na podatek dochodowy albo należnego ryczałtu.

• Przygotowywanie i przesyłanie wymaganych rozliczeń VAT.

• Obliczanie składek ZUS i przekazywanie odpowiednich dokumentów.

• Kontrolowanie terminów płatności podatków oraz składek.

• Przechowywanie dokumentacji zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Właściciel firmy musi również śledzić zmiany przepisów, które mogą wpływać na sposób rozliczania działalności.

Samodzielne prowadzenie księgowości nie polega więc wyłącznie na wpisywaniu faktur do programu. To także konieczność prawidłowej oceny zdarzeń gospodarczych i terminowego wykonywania obowiązków podatkowych.

Zalety samodzielnej księgowości w małej firmie

Dla przedsiębiorców rozpoczynających działalność samodzielne rozliczenia mogą być rozsądnym rozwiązaniem, szczególnie jeśli liczba dokumentów jest niewielka, a sposób opodatkowania nie wymaga prowadzenia rozbudowanej ewidencji.

Niższe miesięczne koszty prowadzenia działalności

Najbardziej oczywistą zaletą jest ograniczenie wydatków na zewnętrzną obsługę księgową. Zamiast płacić miesięczny abonament, przedsiębiorca może korzystać z programu do fakturowania i księgowości.

Koszt takiego oprogramowania zależy od wybranego pakietu oraz dostępnych funkcji. Część narzędzi oferuje podstawowe możliwości bezpłatnie, natomiast bardziej rozbudowane systemy wymagają regularnych opłat.

W przypadku działalności wystawiającej kilka faktur miesięcznie różnica w kosztach może być zauważalna.

Bezpośrednia kontrola nad dokumentami i rozliczeniami

Osoba samodzielnie prowadząca księgowość ma bieżący kontakt z dokumentacją finansową. Widzi przychody, wydatki, należności i zobowiązania bez konieczności zwracania się do zewnętrznego księgowego.

Może to ułatwiać kontrolowanie budżetu i analizowanie rentowności działalności.

Trzeba jednak pamiętać, że znajomość podstaw księgowości nie zastępuje umiejętności interpretowania bardziej skomplikowanych przepisów podatkowych.

Możliwość dopasowania pracy do własnego rytmu

Przedsiębiorca nie musi dostosowywać się do godzin pracy biura rachunkowego. Dokumenty może wprowadzać wieczorem, w weekend albo bezpośrednio po zakończeniu transakcji.

To wygodne rozwiązanie dla osób, które dobrze organizują własną pracę i regularnie kontrolują terminy rozliczeń.

Wady samodzielnej księgowości – o czym łatwo zapomnieć?

Oszczędności finansowe mogą wyglądać atrakcyjnie, ale prowadzenie księgowości we własnym zakresie wymaga czasu, dokładności i systematyczności.

Nie każdy przedsiębiorca bierze pod uwagę, że godziny poświęcone na rozliczenia można byłoby wykorzystać do wykonywania usług lub zdobywania nowych klientów.

Ryzyko błędów podatkowych i nieprawidłowych rozliczeń

Jednym z największych problemów jest możliwość popełnienia błędu wynikającego z niewłaściwej interpretacji przepisów.

Przykładowo przedsiębiorca może nieprawidłowo zakwalifikować wydatek jako koszt uzyskania przychodu, zastosować niewłaściwą stawkę ryczałtu albo błędnie rozliczyć transakcję zagraniczną.

Konsekwencją mogą być korekty deklaracji, konieczność dopłaty podatku, odsetki, a w określonych przypadkach również sankcje przewidziane przepisami.

Czas potrzebny na prowadzenie dokumentacji

Nawet prosta księgowość wymaga regularnego wykonywania określonych czynności. Trzeba sprawdzać dokumenty, kontrolować poprawność zapisów, obliczać zobowiązania i pilnować terminów.

Jeśli przedsiębiorca przeznacza na te zadania kilka godzin miesięcznie, powinien zastanowić się, ile rzeczywiście kosztuje go samodzielna obsługa.

Przykładowo osoba, która zarabia na swojej pracy 150 zł za godzinę i poświęca miesięcznie cztery godziny na księgowość, wykorzystuje czas o potencjalnej wartości 600 zł.

Nie oznacza to automatycznie utraty takiej kwoty. Pokazuje jednak, że koszt samodzielnej księgowości nie ogranicza się do ceny programu komputerowego.

Co oferuje profesjonalne biuro rachunkowe?

Biuro rachunkowe przejmuje uzgodniony zakres obowiązków związanych z prowadzeniem ewidencji, przygotowywaniem rozliczeń i obsługą dokumentacji finansowej przedsiębiorstwa.

Zakres usług zależy od konkretnej oferty i zapisów umowy. Nie każde biuro zajmuje się obsługą kadrowo-płacową, sprawozdawczością finansową czy specjalistycznymi rozliczeniami międzynarodowymi.

Codzienna obsługa księgowa przedsiębiorstwa

Standardowa współpraca może obejmować prowadzenie wymaganych ewidencji, rozliczanie podatków, przygotowywanie deklaracji oraz informowanie klienta o wysokości zobowiązań.

W zależności od umowy biuro może również zajmować się kontaktami z urzędami w zakresie udzielonych pełnomocnictw.

Przedsiębiorca nadal musi przekazywać prawidłowe i kompletne dokumenty, ale nie wykonuje samodzielnie wszystkich czynności związanych z ich księgowaniem.

Dostęp do wiedzy i doświadczenia księgowych

Dużą zaletą współpracy z biurem jest możliwość korzystania z doświadczenia osób, które na co dzień obsługują różne przedsiębiorstwa.

Doświadczony księgowy potrafi zauważyć nieprawidłowości w dokumentacji, wskazać brakujące informacje i wyjaśnić zasady rozliczania określonych operacji.

Warto przy tym rozróżniać standardową obsługę księgową od specjalistycznego doradztwa podatkowego, które w określonym zakresie wymaga odpowiednich uprawnień.

Jakie są wady korzystania z biura rachunkowego?

Zewnętrzna obsługa księgowa nie jest rozwiązaniem pozbawionym ograniczeń. Przed podpisaniem umowy warto poznać również mniej wygodne strony takiej współpracy.

Stały koszt usług księgowych

Biuro rachunkowe pobiera wynagrodzenie niezależnie od tego, czy przedsiębiorca osiągnął w danym miesiącu wysoki przychód.

Dla firmy rozpoczynającej działalność, która nie posiada jeszcze stabilnej bazy klientów, może to być istotne obciążenie.

Niektóre biura stosują dodatkowe opłaty za przekroczenie określonej liczby dokumentów, sporządzanie korekt lub obsługę niestandardowych transakcji.

Konieczność terminowego przekazywania dokumentów

Korzystanie z usług księgowych nie zwalnia właściciela firmy z obowiązku organizowania dokumentacji.

Faktury i inne informacje trzeba przekazywać zgodnie z ustalonymi zasadami. Opóźnienia mogą utrudniać przygotowanie prawidłowych rozliczeń.

Warto również upewnić się, czy biuro zapewnia wygodny elektroniczny obieg dokumentów oraz możliwość kontaktu z osobą prowadzącą księgowość.

Biuro rachunkowe czy samodzielna księgowość – porównanie najważniejszych różnic

Przed podjęciem decyzji warto zestawić oba rozwiązania według kryteriów mających największe znaczenie dla codziennego funkcjonowania firmy.

Tabela pokazuje, że nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdego przedsiębiorstwa. Znaczenie ma przede wszystkim stopień skomplikowania działalności.

Kiedy samodzielna księgowość jest dobrym wyborem?

Samodzielne prowadzenie rozliczeń najlepiej sprawdza się w niewielkich firmach, których działalność jest stosunkowo przewidywalna.

Jednoosobowa działalność z niewielką liczbą dokumentów

Przedsiębiorca świadczący proste usługi na rzecz kilku krajowych klientów, niezatrudniający pracowników i wystawiający niewiele faktur może rozważyć prowadzenie księgowości we własnym zakresie.

Szczególnie gdy posiada podstawową wiedzę podatkową i korzysta z odpowiedniego oprogramowania.

Nie oznacza to jednak, że każda jednoosobowa działalność jest łatwa do rozliczenia. Nawet niewielka firma może realizować transakcje wymagające specjalistycznej wiedzy.

Przedsiębiorcy posiadający doświadczenie księgowe

Osoby, które wcześniej pracowały w księgowości lub ukończyły odpowiednie szkolenia, mogą czuć się pewniej podczas samodzielnego prowadzenia ewidencji.

W ich przypadku czas potrzebny na wykonywanie obowiązków może być krótszy, a ryzyko podstawowych pomyłek mniejsze.

Nadal konieczne jest jednak regularne aktualizowanie wiedzy.

Kiedy warto zdecydować się na biuro rachunkowe?

Zewnętrzna obsługa księgowa staje się szczególnie przydatna, gdy firma rozwija działalność, zwiększa liczbę transakcji lub zaczyna zatrudniać pracowników.

Rozwijająca się firma z coraz większą liczbą dokumentów

Przy kilkudziesięciu lub kilkuset dokumentach miesięcznie samodzielna księgowość może pochłaniać znaczną ilość czasu.

W takiej sytuacji przedsiębiorca powinien rozważyć, czy dalsze samodzielne rozliczenia są ekonomicznie uzasadnione.

Przy wyborze zewnętrznego partnera warto sprawdzić dostępność obsługi lokalnej i zdalnej. Przykładowo biuro rachunkowe poznań może zainteresować przedsiębiorców poszukujących obsługi księgowej na terenie Wielkopolski, którzy chcą porównać warunki współpracy z innymi ofertami.

Firmy zatrudniające pracowników

Zatrudnienie pierwszego pracownika oznacza dodatkowe obowiązki związane z wynagrodzeniami, składkami, podatkami oraz dokumentacją kadrową.

Do tego dochodzą kwestie urlopów, zwolnień lekarskich i terminów przekazywania odpowiednich dokumentów.

Obsługa kadrowo-płacowa może być prowadzona samodzielnie, ale wymaga znajomości przepisów i odpowiednich narzędzi.

Przedsiębiorstwa prowadzące sprzedaż zagraniczną

Transakcje międzynarodowe mogą wymagać stosowania szczególnych zasad rozliczania VAT, właściwego dokumentowania sprzedaży oraz ustalania miejsca opodatkowania.

W przypadku handlu internetowego dodatkowe znaczenie mogą mieć procedury VAT OSS, rozliczenia importu czy sprzedaż przez zagraniczne platformy.

Przy takich operacjach wsparcie doświadczonego księgowego bywa szczególnie wartościowe.

Ile naprawdę kosztuje samodzielna księgowość, a ile biuro rachunkowe?

Porównując oba rozwiązania, nie warto ograniczać się do zestawienia ceny abonamentu księgowego z kosztem programu komputerowego.

Trzeba również uwzględnić czas pracy, ewentualne szkolenia i konsultacje oraz wydatki związane z poprawianiem błędów.

Przykładowa kalkulacja miesięcznych kosztów

Poniższe zestawienie ma charakter ilustracyjny. Nie przedstawia aktualnego cennika konkretnego biura ani dostawcy oprogramowania.

W przedstawionym przykładzie samodzielna księgowość generuje niższy wydatek gotówkowy, ale po uwzględnieniu wartości czasu przedsiębiorcy okazuje się nieco droższa.

Oczywiście nie każda godzina przeznaczona na księgowość oznacza utracony przychód. Kalkulacja pokazuje jednak, dlaczego warto uwzględniać także koszt alternatywny własnej pracy.

Czy program księgowy może zastąpić biuro rachunkowe?

Nowoczesne oprogramowanie znacznie ułatwia prowadzenie rozliczeń. Systemy księgowe potrafią automatyzować część obliczeń, przygotowywać dokumenty i przypominać o terminach.

Nie oznacza to jednak, że całkowicie eliminują potrzebę znajomości przepisów.

Co potrafią współczesne systemy księgowe?

W zależności od dostawcy i wybranego pakietu program może umożliwiać:

• Wystawianie faktur sprzedażowych.

• Prowadzenie ewidencji przychodów i kosztów.

• Obliczanie podatków na podstawie wprowadzonych danych.

• Przygotowywanie wymaganych plików i deklaracji.

• Obsługę wybranych procesów związanych z KSeF.

• Kontrolowanie należności i zobowiązań.

• Generowanie podstawowych raportów finansowych.

Takie narzędzia ograniczają liczbę czynności wykonywanych ręcznie i mogą zmniejszać ryzyko błędów rachunkowych.

Dlaczego automatyzacja nie rozwiązuje wszystkich problemów?

Program nie zawsze potrafi prawidłowo ocenić charakter konkretnej transakcji. Jeśli użytkownik wybierze niewłaściwą kategorię kosztu, zastosuje nieodpowiednią stawkę podatku lub wprowadzi niekompletne dane, system może przygotować nieprawidłowe rozliczenie.

Oprogramowanie wspiera księgowość, ale nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za poprawność przekazywanych informacji.

Odpowiedzialność za błędy – kto ponosi konsekwencje?

Jednym z argumentów przemawiających za korzystaniem z biura rachunkowego jest możliwość dochodzenia odpowiedzialności za niewłaściwe wykonanie powierzonych usług.

Trzeba jednak pamiętać, że samo podpisanie umowy z księgowym nie zwalnia przedsiębiorcy ze wszystkich obowiązków podatkowych.

Odpowiedzialność przy samodzielnych rozliczeniach

Gdy właściciel firmy samodzielnie prowadzi księgowość, odpowiada za prawidłowe wykonywanie ciążących na nim obowiązków.

W przypadku wykrycia błędów może być konieczne skorygowanie rozliczeń i uregulowanie zaległych należności wraz z odsetkami.

Odpowiedzialność biura rachunkowego

Zewnętrzne biuro może ponosić odpowiedzialność wobec klienta za szkody wynikające z niewłaściwego wykonania umowy.

Przedsiębiorcy świadczący usługi usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej na zasadach określonych przepisami.

Nie oznacza to jednak, że każda pomyłka lub sankcja zostanie automatycznie pokryta z polisy.

Dlatego przed rozpoczęciem współpracy warto sprawdzić zakres ubezpieczenia oraz zapisy umowy dotyczące odpowiedzialności obu stron.

Jak wybrać dobre biuro rachunkowe zamiast prowadzenia księgowości samodzielnie?

Jeżeli przedsiębiorca zdecyduje się na zewnętrzną obsługę, kolejnym krokiem powinno być porównanie kilku ofert.

Nie warto kierować się wyłącznie ceną. Duże znaczenie mają doświadczenie, zakres usług, organizacja pracy oraz dostępność księgowego.

Lokalizacja biura a wygoda współpracy

Część przedsiębiorców preferuje bezpośredni kontakt z księgowym. Inni wybierają obsługę online, dzięki której mogą przekazywać dokumenty z dowolnego miejsca.

W większych miastach dostępnych jest wiele ofert, dlatego przed podpisaniem umowy warto dokładnie sprawdzić ich zakres. Przedsiębiorcy prowadzący działalność w stolicy mogą uwzględnić w swoich poszukiwaniach biuro rachunkowe warszawa, porównując między innymi sposób komunikacji, obsługiwane formy działalności i zasady rozliczania dodatkowych usług.

Jakie pytania zadać przed podpisaniem umowy?

Podczas rozmowy z przedstawicielem biura warto ustalić:

1. Czy biuro ma doświadczenie w obsłudze firm z danej branży?

2. Jakie czynności obejmuje miesięczna opłata?

3. Czy przedsiębiorca otrzyma stałego opiekuna księgowego?

4. W jaki sposób należy przekazywać dokumenty?

5. Czy biuro posiada aktualne ubezpieczenie OC?

6. Ile kosztują dodatkowe rozliczenia i konsultacje?

7. Jak wygląda zakończenie współpracy i przekazanie dokumentacji?

Jasne odpowiedzi na te pytania pozwalają ograniczyć ryzyko późniejszych nieporozumień.

Model mieszany – samodzielne fakturowanie i zewnętrzna księgowość

Nie każdy przedsiębiorca musi wybierać pomiędzy całkowicie samodzielnym prowadzeniem księgowości a przekazaniem wszystkich czynności zewnętrznej firmie.

Często sprawdza się rozwiązanie pośrednie, w którym właściciel przedsiębiorstwa samodzielnie wystawia faktury, kontroluje płatności i prowadzi podstawowe zestawienia finansowe, natomiast biuro rachunkowe odpowiada za uzgodnione rozliczenia podatkowe.

Jak działa współpraca w modelu mieszanym?

Przedsiębiorca korzysta z programu do fakturowania, a dokumenty trafiają do księgowego elektronicznie.

Biuro weryfikuje otrzymane dane, prowadzi odpowiednie ewidencje i przygotowuje rozliczenia zgodnie z umową.

Dzięki temu właściciel firmy zachowuje bieżący dostęp do informacji o sprzedaży i kosztach, nie musi jednak samodzielnie wykonywać wszystkich czynności księgowych.

To rozwiązanie może być szczególnie wygodne dla firm, które chcą ograniczyć obowiązki administracyjne, ale jednocześnie zależy im na stałej kontroli finansów.

Kiedy przejść z samodzielnej księgowości na obsługę biura rachunkowego?

Nie istnieje jedna liczba faktur ani określony poziom przychodów, po którego przekroczeniu każda firma powinna zatrudnić zewnętrznego księgowego.

Są jednak sytuacje, które wyraźnie wskazują, że dotychczasowy sposób prowadzenia rozliczeń przestaje być wygodny.

Sygnały świadczące o potrzebie zmiany

Warto rozważyć przekazanie księgowości specjalistom, gdy:

• Przygotowywanie rozliczeń zajmuje coraz więcej czasu.

• Firma zaczyna zatrudniać pracowników.

• Pojawiają się transakcje zagraniczne.

• Przedsiębiorca regularnie ma wątpliwości dotyczące przepisów.

• Liczba dokumentów znacząco wzrasta.

• Rozpoczyna się działalność w nowej branży.

• Planowana jest zmiana formy prawnej przedsiębiorstwa.

• Obowiązki księgowe zaczynają utrudniać realizację zleceń.

Zmianę najlepiej zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem. Nowe biuro powinno otrzymać kompletną dokumentację i informacje o dotychczasowych rozliczeniach.

Jak dopasować sposób prowadzenia księgowości do etapu rozwoju firmy?

Potrzeby księgowe przedsiębiorstwa zmieniają się wraz z jego rozwojem. Rozwiązanie wystarczające na początku działalności może po kilku latach okazać się niewygodne lub zbyt ryzykowne.

Początkujący przedsiębiorca

Osoba prowadząca prostą działalność usługową, posiadająca niewielką liczbę dokumentów i odpowiednią wiedzę, może rozważyć samodzielną księgowość.

Ważne, aby przed podjęciem decyzji poznała swoje obowiązki podatkowe i upewniła się, że wybrany program obsługuje właściwy sposób rozliczeń.

Mała firma z regularnymi przychodami

Gdy liczba klientów i dokumentów rośnie, coraz większego znaczenia nabiera czas właściciela.

W takiej sytuacji warto porównać miesięczny koszt obsługi biura z czasem przeznaczanym na samodzielne rozliczenia.

Firma zatrudniająca pracowników lub działająca na kilku rynkach

Przy bardziej skomplikowanej działalności zewnętrzna obsługa księgowa często staje się rozwiązaniem praktyczniejszym.

Znaczenie mają tutaj nie tylko oszczędność czasu, ale również możliwość korzystania z doświadczenia specjalistów oraz łatwiejsza organizacja dokumentacji.

Spółka prowadząca pełne księgi rachunkowe

Pełna księgowość wymaga znacznie szerszej wiedzy niż uproszczone ewidencje podatkowe. Obejmuje między innymi prowadzenie ksiąg rachunkowych, ustalanie wyniku finansowego i sporządzanie sprawozdań.

W takim przypadku prowadzenie księgowości bez odpowiednich kwalifikacji i doświadczenia może być szczególnie trudne.

Nie oznacza to obowiązku korzystania z zewnętrznego biura – spółka może posiadać własny dział księgowy. Najważniejsze jest zapewnienie kompetentnej obsługi oraz właściwej organizacji procesów finansowych.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o biuro rachunkowe i samodzielną księgowość

Czy można samodzielnie prowadzić księgowość jednoosobowej działalności gospodarczej?

Tak. Przedsiębiorca może samodzielnie prowadzić księgowość swojej działalności, jeśli prawidłowo wykonuje obowiązki wynikające z przepisów. W przypadku prostych rozliczeń pomocne może być odpowiednie oprogramowanie.

Czy biuro rachunkowe jest obowiązkowe dla firmy?

Nie. Przepisy nie nakładają na każdą firmę obowiązku korzystania z zewnętrznego biura rachunkowego. Księgowość można prowadzić samodzielnie, zatrudnić własnego księgowego lub powierzyć obsługę zewnętrznemu podmiotowi.

Czy samodzielna księgowość zawsze jest tańsza?

Nie zawsze. Chociaż bezpośrednie wydatki mogą być niższe, należy uwzględnić czas potrzebny na rozliczenia, koszt oprogramowania, ewentualne szkolenia i konsultacje.

Czy biuro rachunkowe odpowiada za błędy w rozliczeniach?

Biuro może ponosić odpowiedzialność za nieprawidłowe wykonanie powierzonych usług. Zakres tej odpowiedzialności zależy jednak od umowy, obowiązujących przepisów i okoliczności konkretnego przypadku. Przedsiębiorca nie zostaje automatycznie zwolniony ze swoich obowiązków podatkowych.

Czy można prowadzić faktury samodzielnie, a podatki rozliczać przez biuro?

Tak. To częsty model współpracy. Przedsiębiorca samodzielnie wystawia faktury i kontroluje płatności, natomiast biuro rachunkowe prowadzi uzgodnione ewidencje i przygotowuje rozliczenia podatkowe.

Kiedy najbardziej opłaca się korzystać z biura rachunkowego?

Zewnętrzna obsługa jest szczególnie warta rozważenia wtedy, gdy liczba dokumentów rośnie, pojawiają się pracownicy, transakcje zagraniczne lub bardziej skomplikowane obowiązki podatkowe. Ostateczna decyzja powinna uwzględniać koszty, czas przedsiębiorcy i zakres potrzebnego wsparcia.